Opinie


Jaargang 29 nr. 2 2019
Wat vraagt het tragische van ons? Nawoord van Martijn Rozing

In zijn reactie op mijn artikel plaatst Olsman een aantal kritische kanttekeningen bij mijn betoog die te maken hebben met het gebruik van een aantal begrippen. Hoewel ik de genoemde begrippen rationalisering en beheersing slechts terloops noem, begrijp ik het punt dat Olsman probeert te maken.

Lees verder

Jaargang 29 nr. 2 2019
Tragiek in de zorg. Reactie op het artikel van Martijn Rozing

In zijn artikel ‘Tragiek in het moreel beraad, een zorgethische reflectie’ stelt Rozing kritische vragen bij de manier waarop tragiek in huidige vormen van moreel beraad aan de orde komt. De medische zorg, met haar nadruk op rationalisering en beheersing, vormt de tegenstander in zijn betoog.

Lees verder

Jaargang 29 nr. 1 2019
De rol van intuïtie in de besluitvorming met de patiënt

Als zorgverlener word je regelmatig geconfronteerd met situaties waarin beslissingen genomen moeten worden waarbij niet meteen duidelijk is wat het juiste is om te doen. Niet alleen de fysieke en psychosociale situatie van de patiënt is belangrijk in je beslissing, ook je intuïtie − je ‘niet-pluis’ gevoel − speelt dan een belangrijke rol.

Lees verder

Jaargang 28 nr. 4 2018
Het belang van de debatterende dokter. Over gelijk hebben versus gelijk krijgen in de politieke en bestuurlijke arena

In zowel de medische praktijk als de medische (vervolg)opleidingen wordt een sterke nadruk gelegd op rationeel handelen, liefst gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. Voor de buitenstaander lijkt de geneeskunde daarom een bolwerk van rede en evidence-based medicine. De dokter zelf weet dat het in de praktijk anders gaat.

Lees verder

Jaargang 28 nr. 1 2018
Een euthanasieverklaring en ondraaglijk lijden. Waarom nieuwe discussie nodig is

Het aantal meldingen van euthanasie en hulp bij zelfdoding is sinds de inwerkingtreding van de euthanasiewet belangrijk toegenomen: van 1.882 in 2002 naar 6.091 in 2016. Actieve levensbeëindiging in complexe situaties zoals (beginnende) dementie en psychiatrie komt steeds vaker voor.

Lees verder

Jaargang 28 nr. 1 2018
Zorgvuldigheid versus autonomie als centrale spanning in de discussie rond het zelfgewilde levenseinde

De discussie of euthanasie een persoonlijke afweging is, is een publieke discussie. Binnen die publieke discussie lijkt ‘autonomie’ steeds de leidende waarde. Een van die andere waarden is ‘zorgvuldigheid’. Tessa Gabriëls bepleit dat de verhouding tussen autonomie en
zorgvuldigheid cruciaal is voor een weloverwogen dood, en dat de euthanasieprocedure zoals we die nu kennen de afweging tussen deze waarden faciliteert en bewaakt.

Lees verder

Jaargang 27 nr. 2 2017
Psychische stoornissen na abortus: geen wetenschappelijke ondersteuning

Met interesse las Dr. J. Van Ditzhuijzen het artikel van Ward Biemans in het vorige nummer van TGE (2017), dat een betoog is om keuzehulpverlening bij ongewenste zwangerschap aanzienlijk uit te breiden. Eén van de argumenten die Biemans noemde, is dat een abortus schadelijke mentale gezondheidsrisico’s met zich mee zou brengen voor de vrouw in kwestie. Hij haalt hierbij het onderzoek van Van Ditzhuijzen (2017) aan om deze stelling te onderbouwen en voert argumenten aan waaruit zou blijken dat het dit onderzoek dermate methodologisch beperkt zou zijn, dat men er geen conclusies aan kan verbinden.

Lees verder

Jaargang 27 nr. 1 2017
Meer gespecialiseerde hulpverlening nodig na onbedoelde zwangerschap

In het debat betoogde minister Schippers dat wat haar betreft de huisarts de bevoegdheid moet krijgen om de abortuspil voor te schrijven. Inmiddels heeft zij hiertoe een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. Dit voorstel zou een verdere verruiming betekenen van de mogelijkheden om tot abortus over te gaan. In dit artikel betoogt Drs. Ward Biemans dat het zinvoller is om de gespecialiseerde hulpverlening na onbedoelde zwangerschap aanzienlijk uit te breiden.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 4 2016
Genetische psychiatrie

Nieuwe technieken om genen te sequencen (NGS) kunnen grote veranderingen teweeg brengen. Ook Sisco van Veen ziet dit soort
mogelijkheden in zijn artikel 'Nieuwe genetica in de psychiatrie; een ethisch overzicht'. Een reactie hierop van Dr. Simone van der Burg
Ethicus en wetenschappelijk onderzoeker bij IQ healthcare, Radboudumc Nijmegen.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 4 2016
Een open en kritische blik op de nieuwe ontwikkelingen in de medische en biotechnologische wereld

In gesprek met Heidi Mertes. Heidi Mertes werkt als ethicus aan het Bioethics Institute Ghent (BIG), een instituut van de Universiteit Gent. In 2009 promoveerde zij. Haar dissertatie ging over de interactie tussen wetenschap en ethiek in het debat over onderzoek in stamcellen. Sinds maart 2016 is zij voorzitter van De Maakbare Mens, dat als doel heeft het grote publiek te informeren over
bio-ethische ontwikkelingen.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 4 2016
Zorgethisch onderzoek doen: een propositie – Een weerwoord aan D. Willems

De zorgverleners en bestuurders van het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg begonnen in 2009 in samenwerking met de universiteit een zorgethisch onderzoeksprogramma: Menslievende zorg (2009-2014). Baart & Vosman deden er nauwgezet verslag van en schreven bovendien diverse Engelstalige artikelen over de opbrengsten. In een eerder nummer van TGE gaf Dick Willems zijn impressie van het boek. Hij vindt het allemaal niet overtuigend. In dit artikel geven Baart & Vosman hun weerwoord.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 2 2016
Wat kunnen verhalen veranderen?

Prof. dr. Tineke A. Abma geeft een reactie op het artikel van Tromp, Sools en Egmond 'Sterke verhalen uit het ziekenhuis'.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 2 2016
Mag een arts een amputatieverzoek van een persoon lijdend aan ‘Body Integrity Identity Disorder’ inwilligen?

‘Body Integrity Identity Disorder’ (BIID) is een zeldzaam verschijnsel waarbij een persoon een intens en blijvend verlangen heeft om een (deel van een) ledemaat te amputeren. Dit artikel behandelt de vraag of een arts een amputatieverzoek van een persoon lijdend aan BIID mag inwilligen.

Lees verder

Jaargang 26 nr. 1 2016
Nog één dode baby en ik begin echt te leven

Jean-Jacques Suurmond, PhD Supervisor, theoloog en publicist, geeft een reactie op het artikel 'Ingrijpende gebeurtenissen op de werkvloer: nog één dode baby en ik stop.' van Dr. Mariëlle (M.G.) van Pampus.

Lees verder

Jaargang 25 nr. 4 2015
Goed dat Nederland het Biogeneeskundeverdrag niet ratificeert

Het commentaar van Martin Buijsen op het besluit van de Nederlandse kabinet om definitief af te zien van ratificatie van het Biogeneeskundeverdrag, en de bijval die hij daarvoor van Henk ten Have kreeg (TGE 2015; 25 (3)), vragen volgens prof. dr. Govert den Hartogh om een korte reactie. Vervolgens geeft Martin Buijsen hier weer een aantal kritische kanttekeningen bij.

Lees verder

Jaargang 25 nr. 1 2015
Wat moeten we met naasten en familie?

De complexiteit van gezamenlijke besluitvorming lijkt nog eens vergroot te worden door de rol van naasten en familie. Dit lijkt soms een eigen besluit van de patiënt in de weg te staan. Deze bijdrage betoogt echter dat naasten en familie niet een derde partij zijn, naast arts en patiënt, maar dat zij als mede-constituent van de identiteit van de patiënt van meet af aan aanwezig zijn in de besluitvorming.

Lees verder

Jaargang 24 nr. 3 2014
Welzijn, geluk en het goede leven

In de discussie over kwaliteit van leven speelt het onderscheid tussen subjectief en objectief een zwaarwegende rol. Het streven naar objectieve meetwaarden voor een als subjectief erkende persoonlijke ervaring wordt in dit artikel opgevat als een aporie, een innerlijk tegenstrijdig probleem.

Lees verder

Jaargang 24 nr. 3 2014
Kwaliteit van leven in de palliatieve zorg

Volgens de WHO-definitie is kwaliteit van leven het centrale doel van de palliatieve zorg. Daarmee is het ook een belangrijke uitkomstmaat geworden die onder meer door middel van vragenlijsten nagestreefd wordt. In deze bijdrage stellen de auteurs kritische vragen bij deze ontwikkeling.

Lees verder

Jaargang 24 nr. 3 2014
Feiten zijn belangrijker dan de eigen ervaringen

In de discussie over de kwaliteit van leven speelt het begrip waarde van het leven nauwelijks een rol. Prof. dr Govert den Hartogh, emeritus hoogleraar ethiek UvA, vindt dat onterecht.

Lees verder

Jaargang 24 nr. 2 2014
Meer ziektekostenpremie bij ongezond gedrag: geen goed idee

‘De vervuiler betaalt’; meer premie bij ongezond gedrag lijkt op het eerste gezicht wellicht rechtvaardig, maar aan een dergelijke differentiatie in premie op basis van leefstijl kleven allerlei ethische bezwaren. In dit artikel worden enkele belangrijke bezwaren uiteengezet.

Lees verder

Jaargang 24 nr. 1 2014
De mens in de transformerende geneeskunde: werk-in-uitvoering

Het mensbeeld van de transformerende geneeskunde heeft zijn wortels in de verlichting. Het is een beeld van de mens die zelf over zijn leven en lichaam beschikt, die zijn lichaam als maakbaar ziet en die naar verbetering streeft. Aan de hand van de discussie over mensverbetering (human enhancement) wordt dit mensbeeld kritisch besproken.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 4 2013
De spagaat en de lenige huisarts

Reactie van drs. Andrea Ruissen, arts in opleiding tot psychiater en wetenschappelijk onderzoeker, GGZ inGeest op het stuk over medische besluitvorming door Sytske van Bruggen et al.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 4 2013
Nomadisch bestaan of toch maar vestigen?

Reactie van dr. Norbert Steinkamp op de discussiebijdrage van Nel Bartlema, 'Een nomadisch bestaan voor moreel beraad'.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 3 2013
Reproductieve autonomie ontrafeld

Reactie van dr. Annelien L. Bredenoord op het artikel ‘Medicalisering van de voortplanting: een ethische verkenning van prenatale screening’ van Guido de Wert.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 2 2013
Grote verhalen of interessante verhalen?

Reactie op het artikel ‘Zorgpraktijken en techniekfilosofie’ door prof. dr. Jeannette Pols, AMC/ UvA, Medische Ethiek, Afdeling Huisartsgeneeskunde.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 1 2013
Betrokken zorg – maar niet gekozen en vaak onopgemerkt

Reactie op het artikel ‘Zorg uit betrokkenheid’ door Dr. Michel GMJ Jansen, Hoofddocent Hogeschool Utrecht en Onderzoeker bij het Kenniscentrum Sociale Innovatie.

Lees verder

Huisarts zijn in een veranderend tijdsgewricht

Reactie op het artikel ‘‘Beroepszeer’ in de huisartsenpraktijk’ door prof. dr. Cor Spreeuwenberg, Em. hoogleraar ‘Integratie zorg aan chronisch zieken’ aan de Universiteit Maastricht.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 1 2013
Sociaal-wetenschappelijk commentaar – Wat is goede zorg?

Drs Mathilde Mastebroek, onderzoeker Geneeskunde voor mensen met verstandelijke beperkingen, UMC St Radboud Nijmegen en dr Ir Neelke Doorn, Universitair Docent Ethiek & Governance, Technische Universiteit Delft, geven sociaal-wetenschappelijk commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 1 2013
Ethisch commentaar – Dwang voorkomen

Drs Elleke Landeweer, Metamedica, VUmc Sectie Filosofie en Medische Ethiek, geeft ethisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 23 nr. 1 2013
Juridisch commentaar – Medicatie of separatie?

Mr Alexandra Reijerse, Juridisch adviseur GGZ inGeest, geeft juridisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 4 2012
Medisch commentaar – Een kind met al voor de geboorte bestaande nierafwijkingen: “moet alles wat kan?”

Dr. Mark van der Hoeven, Kinderarts-neonatoloog, Maastricht Universitair Medisch Centrum geeft medisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 4 2012
Ethisch commentaar – Over een sombere prognose, self-fulfilling prophecies en glazen bol geneeskunde

Dr. Erwin J.O. Kompanje, klinisch ethicus Intensive care geneeskunde, Erasmus MC Rotterdam geeft ethisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 4 2012
Juridisch commentaar – Dilemma’s vóór en na de geboorte

Mr. Helma Duynstee, Gezondheidsjurist, geeft juridisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 3 2012
Zorgethisch commentaar – Beleefde en geleefde kwetsbaarheid

Drs. Hanneke van der Meide, Promovendus Vakgroep Zorgethiek gaat in op de besproken zaken in 'Discussie'.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 3 2012
Redzaam en betrokken

Reactie op ‘Hoe rechtvaardig is het RVZ-advies Redzaam ouder?’ door dr. Marieke ten Have, Senior adviseur, Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ).

Lees verder

Jaargang 22 nr. 2 2012
Medisch commentaar – Het dilemma van de kinderarts

Drs Jan-Bart Yntema, kinderarts-pulmonoloog Universitair Kinderziekenhuis St. Radboud. geeft medisch commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 1 2012
Translationele Oncologie, als voorbeeld van translationele geneeskunde: een dynamisch proces

Reactie op het artikel ‘Translationeel onderzoek: voorbij de retoriek van bench to bedside’ door prof. dr. Winette T.A. van der Graaf.

Lees verder

Jaargang 22 nr. 1 2012
Patiëntenparticipatie bij medische technologieontwikkeling.

Reactie op het artikel ‘Patiëntgerichte medische technologie' door prof. dr Mark van Buchem.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 4 2011
Symboolwetgeving met kwalijke gevolgen

Reactie op het artikel ‘Openbaarmaking lichte tuchtmaatregelen: knabbelen aan de autonomie van de hulpverlener?’ door mr. Hilde C.B. van der Meer, Adviseur gezondheidsrecht KNMG.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 4 2011
Huisartsgeneeskundig commentaar – Een jonge migrantenzoon met hiv: wie vertelt hem wat?

Dr. Maria van den Muijsenbergh, huisarts, onderzoeker Pharos, kenniscentrum voor migranten en gezondheid, geeft huisartsgeneeskundig commentaar op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 4 2011
Commentaar vanuit de kliniek – Hiv-infectie, de diagnose vertellen?

Dr. Peter P Koopmans Internist- specialist infectieziekten/ klinisch farmacoloog geeft commentaar vanuit de kliniek op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 3 2011
Medisch-ethisch commentaar – Verantwoordelijkheid bij de patiënt

Dr Rien Janssens, afdeling Metamedica, VUmc geeft commentaar vanuit medisch-ethisch perspectief op de casus in deze editie.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 3 2011
Respect voor een gift van leven / Orgaandonatie na euthanasie: terughoudendheid geboden

Reactie op het artikel ‘Orgaandonatie na euthanasie. Een ethische beschouwing vanuit het standpunt van de rooms-katholieke kerk.’ door respectievelijk prof. dr. Paul Schotsmans, professor medische ethiek en dr. Frans Huysmans, Internist-nefroloog.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 3 2011
Nawoord

Door dr. Frans J. van Ittersum en dr. Lambert J.M. Hendriks.

Lees verder

Jaargang 21 nr. 1 2011
“U zegt….? Behoort het aftrekken van een cliënt tot de taak van de verpleegkundige/ verzorgende?”

Begin 2010 werd een student van de beroepsopleiding HBO-Verpleegkunde in Eindhoven voor het blok geplaatst. Of ze zou een cliënt seksueel bevredigen of ze was niet langer meer welkom. Deze bijdrage vormt een bondige reconstructie van de gebeurtenissen rondom deze casus, uitmondend in de vraag hoe we studenten hierop voor dienen te bereiden.

Lees verder