Artikelen

Jaargang 7 - Nummer 2 (2019 - 2020)
Van de redactie

Over de ervaring met een cursus over het verbeteren van publieksgerichte teksten.

Lees verder
Inhoudsopgave
Lees verder
Praten honderduit

Naar aanleiding van het in 2019 gepubliceerde peilingsonderzoek van de Inspectie van het Onderwijs over mondelinge taalvaardigheid beschrijven de auteurs de noodzaak van gerichte aandacht van leraren voor de ontwikkeling van de mondelinge taalvaardigheid van hun leerlingen. Zij pleiten er o.a. voor om kinderen meer zinvolle gelegenheden te bieden om met andere leerlingen te praten, over hun ervaringen, hun plannen of hun mening over iets. Feedback op dergelijke taaluitingen en een veilig klimaat waarin interactie een normale vorm van leren kan zijn, horen daar ook bij.

Lees verder
Het taaltalent van Carola Schouten

Het taaltalent van Carola Schouten wordt belicht, met o.a. de herinneringen van haar leraar in groep 7/8 van de school in Waardhuizen (NB).

Lees verder
Schrijftandem – per twee aan de slag met schrijfstrategieën!

Het schrijven van teksten vinden Vlaamse leerlingen aan het eind van het basisonderwijs lastig. De auteur heeft in haar promotieonderzoek vanuit de Universiteit Gent geprobeerd hieraan iets te veranderen. Zij koos voor twee opties: instructie en samenwerken in tweetallen.

Lees verder
Column ouder

Moeder vertelt over haar zoontje die de diagnose ‘TOS’ kreeg, zonder dat duidelijk was wat dit bij hem specifiek inhield. Met goede deskundige ondersteuning binnen het sbo blijkt hij nu die achterstand aardig in te lopen.

Lees verder
Creativiteit in het (taal)onderwijs laat geen potentieel onbenut

De auteurs vinden creativiteit noodzakelijk voor de ontwikkeling van kinderen. Daarom ondersteunen ze op eigen wijze scholen bij het uitvoeren van creatieve projecten die aansluiten bij het curriculum. Goed onderwijs daagt kinderen uit zich creatief en daarmee ook talig te ontwikkelen. Dit artikel beschrijft waar je je als leraar op kunt richten en hoe je dat uitlokken van creativiteit vervolgens kunt aanpakken.

Lees verder
Column leraar

De auteur geeft een inkijkje hoe ze vanuit het thema ‘omgaan met elkaar’ met haar groep aandacht besteedt aan het verschil tussen feiten en meningen. Zij constateert dat de leerlingen actief bezig zijn en het jammer vinden om te moeten stoppen aan het eind van de lestijd.

Lees verder
Taal = meer

Opmerkelijke taalaspecten die kinderen uitnodigen daarmee aan de slag te gaan: slechte slogans, wel of niet aan elkaar schrijven, letterlijk of figuurlijk bedoeld, straatpoëzie en soortnamen die zijn gebaseerd op de (achter)naam van een persoon.

Lees verder
Column taalspecialist

Auteur beschrijft haar zoektocht naar manieren die essentieel zijn om lezen plezierig en effectief te maken, zodat leerlingen geen angst of afkeer voor teksten oplopen.

Lees verder
Over het voeren van Griffelboeken. Inzichten over leesonderwijs verzameld op de netwerkdag van het Landelijk Netwerk Taal

Diverse presentatoren gaven aandacht aan aspecten van lezen, zoals de in Vlaanderen uitgeprobeerde eetbare verpakking van gedichtjes, het toepassen van de drie stappen van close reading op Donald Duck-strips, het belang van het door leraren introduceren en/of voorlezen van juist bij hun leerlingen nog onbekende boeken, de zinvolheid om thematisch te werken en van daaruit met taal bezig te zijn en daardoor meerdere goede teksten binnen zo’n thema te laten lezen om die context beter te doorgronden en het nut van dat lezen te kunnen ervaren, zorgen voor betekenisvolle teksten in leerjaar drie in plaats van het steeds weer lezen van rijtjes losse woorden, en het herkennen van en inspelen op verschillende typen lezers.

Lees verder
Taaltekeningen: tekenen om iets te vertellen

Kleuters vertellen tijdens een bijschrijfgesprek over hun eigen ervaring aan de leraar en die schrijft er, in overleg, de tekst onder. Voor leerlingen die het nog niet lukt om een herkenbare tekening op papier te zetten, is het fijn dat ze hun verhaal wel kunnen vertellen. Als het dan wordt opgeschreven door de leraar en ook nog wordt voorgelezen, krijgt ook hun verhaal de aandacht die het verdient. Beginnende schrijvers zijn extra gemotiveerd om zelf hun tekst bij hun taaltekening te schrijven. Ook zij vertellen eerst hun verhaal voordat ze het gaan opschrijven.

Lees verder
Taalonderzoek in de praktijk: Annerose Willemsen en Rianne van Rooijen

Annerose Willemsen promoveerde op een proefschrift over haar analytische observaties van het effect van klassengesprekken over de informatieve teksten in geschiedenismethoden. Uit de literatuur bleek niet specifiek genoeg hoe leraren zo’n gesprek moesten uitlokken en zo faciliteren dat het tot verdieping van de kennis over die inhouden en tot beter begrip van de informatie uit de teksten leidt. Leraren bleken in de praktijk wel een breed repertoire te hebben, maar zich lang niet altijd bewust te zijn van de effecten van hun rolneming.
Rianne van Rooijen promoveerde op een onderzoek naar het effect van (de stem van) de moeder bij het leren van nieuwe woorden door tweejarige peuters. Daartoe werd aan twee groepen peuters enkele nieuwe woorden geleerd, met gebruikmaking van animaties waarin die bedoelde voorwerpen werden getoond. Daarbij werd zo’n voorwerp bij de peuters van de ene groep door de eigen moeder benoemd in zinnetjes bij die animaties. Bij de peuters van de andere groep werd dit gedaan door een voor hen onbekende. Peuters die het leerden van hun moeder onthielden die woorden, de anderen niet.

Lees verder
Leestoetsen en hun betekenis voor het onderwijs. Betekenis en inzet van de AVI-toetsen

In een tweeluik bespreken Anneke Smits en Erna van Koeven de DMT (vorige nummer) en de AVI-toetsen (dit nummer) en beschrijven ze hoe deze leestoetsen zo ingezet (of juist achterwege gelaten) kunnen worden dat ze de leesontwikkeling niet schaden, maar een zinvolle bijdrage leveren aan het goed leren lezen. AVI heeft meer waarde dan DMT, doordat het om het lezen van teksten gaat, het doel van leren lezen. Tegelijk is het gebruik om de AVI-toetsen in te zetten om ‘leesachterstand’ op te sporen. De wetenschappelijke verantwoording toont een afvlakking van de groei na E6. Door koppeling van leesstof aan de door AVI aangewezen leesniveaus wordt de leesontwikkeling juist geremd.

Lees verder
Boeken beleven en bevatten – de lerarenopleider als leesbevorderaar.

Welke boeken maken indruk op pabo-studenten? Deze vraag hebben de auteurs aan 347 studenten van Hogeschool KPZ gesteld. In dit artikel beschrijven ze wat de voorkeuren van studenten zeggen over deze aankomende leesbevorderaars en wat deze informatie betekent voor het curriculum op de pabo. Hun conclusie is dat in ieder geval de leescultuur moet worden versterkt en dat de opleiders moeten zorgen dat de studenten voorbij de fase van het belevend lezen komen.

Lees verder
Nieuwkomers – Moedertaal op een voetstuk

Vanuit de ervaringen op haar Middelburgse school beschrijft de auteur hoe belangrijk het erkennen van de moedertaal van de leerlingen blijkt te zijn. Het bevordert niet alleen hun taalontwikkeling in zowel de eigen moedertaal als in het Nederlands, maar geeft hen ook een gevoel van veiligheid, wat ook hun integratie bevordert.

Lees verder
Nog meer taal

Signalering van enkele verschenen boeken:
Carolien Frijns: De vliegtuigklas – een literair-professionele gids over taal en onderwijs
Dolf Janson: Op zoek naar betekenissen via letters en klanken – aanvankelijk lezen dat vanaf het begin gericht is op de betekenis achter de woorden.

Een kindertekst en opmerkelijk taalgebruik van een kind

Aankondiging van het pabocongres over lezen, leesbevordering en literatuureducatie

Lees verder