Weten

Schrijven in het hart van het taalonderwijs

Kinderen uit groep 3 kun je geen groter plezier doen dan hen schrijftaakjes te geven en vervolgens te bewonderen wat ze geschreven hebben. Jammer genoeg gaat die motivatie voor schrijven in de loop van de jaren snel achteruit. Veel leraren zijn ontevreden met de schrijfproducten van hun leerlingen, maar ook met de kwaliteit van hun eigen lessen.

Lees verder
Werken aan woordenschat

Kinderen hebben een flinke voorsprong op school als ze een grote woordenschat hebben die ze actief en flexibel kunnen inzetten. Een goed ontwikkelde woordenschat is een belangrijke factor voor succes in hun schoolloopbaan en voor het latere functioneren in onze kennismaatschappij.

Lees verder
De taalles als taallab

Op weg naar een uitdagende invulling van de taalles.

Lees verder
Actief meedenken tijdens interactief voorlezen

Interactief voorlezen is niet alleen een leuke manier om kinderen actief te laten meedoen tijdens voorlezen, maar is ook nog eens goed voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Interactief voorlezen kent echter vele gezichten. In dit artikel laten we zien waarom en hoe interactief voorlezen ingezet kan worden om actief meedenken te bevorderen.

Lees verder
Gedicht

Joanne Hoekstra is 17 jaar oud en dicht al sinds haar dertiende.

Lees verder
In ondernemend leren krijgt taal waarde

Draagt ondernemend leren bij aan de taalontwikkeling van kinderen? We zien dat kinderen hun eigen maatstaven ten aanzien van taal gaan opschroeven vanuit hun verantwoordelijkheden voor hun kinderbedrijf. Ze besteden meer tijd aan taal en leggen de lat hoger.

Lees verder
De meerwaarde van samen observeren

Sinds de invoering van het Referentiekader Taal wordt van leraren nog meer dan voorheen verwacht dat ze de ontwikkeling van leerlingen op de verschillende taaldomeinen volgen. Voor de domeinen mondelinge vaardigheid en schrijfvaardigheid is dit vaak geen eenvoudige klus, ook door het ontbreken van goede instrumenten.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Poëzie

Mea Rinsema is 12 jaar, als ze het gedicht 'Niets' schrijft. Ze is leerling van de Nassauschool in Groningen

Lees verder
Schrijfmeters maken

Hoe kun je de schrijfontwikkeling van je leerlingen volgen? Voor het volgen van de ontwikkeling van de schrijfvaardigheid van leerlingen bevat het LVS van het Cito geen toetsen. Wat zijn de alternatieven? In dit artikel bespreken Kees de Glopper en Joanneke Prenger de mogelijkheid om beoordelingsschalen te gebruiken. Door de inzet van zulke ‘schrijfmeters’ kan de frequentie waarmee leerlingen teksten schrijven omhoog gaan.

Lees verder
Zo stil als dynamiet dat opgeslagen ligt

Het herkennen van figuurlijk taalgebruik wordt in het referentiekader pas genoemd bij niveau 2F in het domein lezen. Toch is het ook heel goed mogelijk en leuk om ook al met jonge kinderen te werken aan het herkennen van beeldspraak.

Lees verder
Taalonderzoek in de praktijk

Op 10 juni 2013 promoveerde .Jantien Smit op het onderzoek dat ze uitvoerde aan het Freudenthal Instituut voor Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht. Ze ontwikkelde een repertoire van docentstrategieën waarmee leraren vaktaalontwikkeling kunnen bevorderen. Met deze “scaffolding”-strategieën zetten leraren de taalontwikkeling metaforisch gezien “in de steigers”.

Lees verder
Begrijpend lezen: het kan slimmer en beter

Lezen met begrip is een complexe vaardigheid. Onder invloed van krimp en de wet op passend onderwijs worden de niveauverschillen tussen leerlingen in klassen steeds groter, maar de beschikbare onderwijstijd blijft hetzelfde. Dit stelt leraren voor een nog grotere opgave. Hoe vind je als leraar de juiste handelingsgerichte aanpak om de opbrengsten van begrijpend lezen te verbeteren? De auteurs beschrijven op welke manier leraren hun onderwijsaanbod in begrijpend lezen kunnen optimaliseren en geven voorbeelden van oplossingen.

Lees verder
De taal van het water klatert…

Krachtige, prachtige taal in een nieuwe gedichtenbundel, verzameld door Hans en Monique Hagen.

Lees verder
Begrijp jij wat je leest?

Wat op het rooster staat als ‘begrijpend lezen’ krijgt in veel scholen de nodige aandacht. Met name schoolleiders vragen zich af hoe de score op toetsen kan worden opgekrikt. Leraren zouden vooral graag meer merken van de transfer naar lezen in andere vakken. In dit artikel geeft Dolf Janson naar aanleiding van lesobservaties wat ideeën die zowel die transfer als de scores vooruit kunnen helpen.

Lees verder
Wetenschap en technologie creëert uitdagende taalsituaties

In dit artikel beschrijven we hoe de Radboud Universiteit Nijmegen binnen het onderzoeksprogramma TalentenKracht een antwoord probeert te vinden op de volgende drie vragen. Welke rol speelt taal bij het leren onderzoeken? Hoe kan de leraar mondelinge taalvaardigheden extra stimuleren in deze situaties? En hoe kunnen ouders kennisontwikkeling bij hun kind stimuleren?

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Poëzie

Melle is 8 jaar en zit in klas 3 (groep 5) van de Widar Vrijeschool in Groningen. Hij schreef 'Wonen in de bomen'.

Lees verder
Onderwijs aan anderstalige kleuters

Openbare basisschool De Broekheurne in Enschede heeft een schakelklas voor groep 2. Maximaal 12 kinderen uit de groepen 2 krijgen er drie ochtenden per week, gedurende een jaar, extra aandacht op het gebied van taal. De rest van de tijd gaan deze leerlingen naar hun eigen groep. Doordat de groep klein is, krijgen ze allemaal veel aandacht. In dit artikel beschrijven twee leraren uit de praktijk van deze schakelklas hoe zij het taalonderwijs voor deze groep leerlingen vormgeven.

Lees verder
Pictoverhalen

In de eerste leerjaren van de basisschool ligt traditioneel de nadruk op het ‘leren lezen’, waarna dit in de midden- en bovenbouw steeds meer verschuift naar ‘lezen om te leren’. Met andere woorden: de aandacht verschuift van technisch lezen naar begrijpend lezen.

Lees verder
Zalf of crème

In dit artikel worden handvatten gegeven hoe je tijdens de voorbereiding en uitvoering van je taal- en zaakvaklessen om kunt gaan met de verschillen in woordkennis tussen leerlingen.

Lees verder
Taal inclusief!

Over de vraag: “Willen jullie meewerken aan het ontwikkelen van een plusboek bij onze taalmethode?” hoefden Manon Hulsbeek en Ellis Bronkhorst niet lang na te denken, want er was nauwelijks geschikt materiaal voor taalverrijking beschikbaar. In dit artikel vertellen zij over het ontwikkelwerk, illustreren dit met twee thema’s en delen enkele ervaringen van eerste gebruikers.

Lees verder
Leren schrijven met peer response

Voor kinderen is schrijven zonder twijfel de moeilijkst te leren taalvaardigheid. Veel leraren ervaren het realiseren van goed schrijfonderwijs als een lastige en arbeidsintensieve taak. In het SLOproject “Leren schrijven met peer response” is lesmateriaal ontwikkeld voor de bovenbouw van het basisonderwijs en is het effect ervan op de schrijfvaardigheid onderzocht. Leren schrijven met hulp van medeleerlingen (‘peer response’) blijkt een veelbelovende aanpak voor het schrijfonderwijs.

Lees verder
Groengeelbruine mannetjes ont-armen of omarmen

Talensensibilisering is een manier om leerlingen en leraren op positieve wijze in contact te brengen met taaldiversiteit. Bij talensensibilisering is het niet de bedoeling dat leerlingen een specifieke taal leren, maar wel een open attitude ontwikkelen ten aanzien van talen en culturen. In dit tweeluik wordt op deze manier van omgaan met meertaligheid in de klas ingegaan. Eerst bespreekt Carolien Frijns de kansen (en valkuilen) van talensensibilisering. In het tweede deel nemen we een kijkje in de praktijk, op een dorpsschool in Drenthe.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Poëzie

Henriëtte Sikkema (11) zit in groep 8 van de Johannes Bogermanschool in Grootegast. Ze maakte het gedicht 'Zomervakantie'.

Lees verder
Hooggeëerd publiek!

Oefenen met theaterlezen, geïntegreerd met de didactische principes van RALFI, heeft een positief effect op het technisch leesniveau, de fluency en de leesmotivatie van leerlingen
met leesproblemen. Dat bleek in 2010 al uit het onderzoek Mag ik meedoen? Theaterlezen voor leerlingen met leesproblemen van Hanneke Stapel-Vleems en in 2012 uit het onderzoek 'Applaus voor jou!' van Elseline Knuttel. Maar het blijkt meer en meer ook uit de praktijk. De kinderen vervullen hun rol met vuur!

Lees verder
Op expeditie met Rob Ruggenberg

Jeugdboekenschrijver Rob Ruggenberg is een leven lang journalist geweest bij de Brabantse pers - na een paar jaar varen voor de marine - en heeft daar zijn taalgevoeligheid op peil gehouden en z’n nieuwsgierig-heid en reislust lang kunnen bevredigen. Uiteindelijk deed zich een kans voor om de krant vaarwel te zeggen en zich te richten op een wat jonger leespubliek en wat heeft dat doorleefde en prachtige verhalen opgeleverd!

Lees verder
Taalontwikkeling door onderzoekend leren binnen thema’s

In het kader van een meerjarig onderzoek van het Lectoraat Taalgebruik & Leren van de NHL Hogeschool voeren leerlingen van zeven scholen twee keer per jaar een onderzoeksproject uit naar aanleiding van een thema. De auteurs beschrijven hoe je leerlingen onderzoekend kunt laten leren met voorbeelden uit de nieuwe projectmap rond de Kinderboekenweek.

Lees verder
Co-teaching: samen op zoek naar taalkansen bij jonge kinderen!

Hieke van Til en Caroline Offerhaus vertellen hoe je, door op een andere manier met peuters en kleuters in gesprek te gaan en gebruik te maken van hun eigen ervaringen, deze taalkansen kunt benutten. Niet alleen tijdens geplande activiteiten, maar de hele dag door. Taal leer je door taal te gebruiken; kinderen moeten de kans krijgen zoveel mogelijk betekenisvolle taal in betekenisvolle contexten te gebruiken.

Lees verder
Zinvol lezen in groep 3

Isabelle Vingerhoets vertelt hoe leraren die ontwikkelingsgericht werken er in slagen om in groep 3 het leren lezen zinvol te maken met lees- en schrijfactiviteiten die voortvloeien uit thema’s in de klas, de vragen van kinderen en interessante boeken en spelactiviteiten. Ideeën die ook bruikbaar zijn op scholen die het aanvankelijk lezen via een andere didactiek aanbieden!

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Poëzie

‘Dit wordt een topjaar voor mij, denk ik. Ik zal mijn beste en mooiste zinnen en beelden boven halen!’ zegt de 11-jarige Yasmin Kirhan die met haar gedicht Kleuren in de straat de vijfde Kinderstadsdichter van Sint-Niklaas, België is geworden.

Lees verder
Passend onderwijs voor talentvolle leerlingen

‘Excellente leerlingen worden onvoldoende uitgedaagd’ is een veelgehoord geluid. Maar wat is dan een zinvolle en aantrekkelijke aanpak voor deze groep kinderen? Volgens de auteurs kun je door te werken met MY POD tegemoet komen aan de behoefte van de excellente leerling. Hiermee kunnen leerlingen werken aan een eigen onderzoek en breiden ze hun denkvaardigheden uit. Een heel motiverende aanpak, zo blijkt!

Lees verder
Meer lezen met de Kidsbieb

De Kidsbieb in Assen wordt gerund door de kinderen van groep 7 van OBS De Driemaster en CBS De Lichtbaak. Met ondersteuning van de Bibliotheek Assen is de ruimte ingericht als
kinderbibliotheek. Voor en door kinderen. Kinderen verantwoordelijkheid geven bij het bevorderen van lezen, daar draait het om in de aanpak van een kinderbibliotheek.

Lees verder
Samen van ideeën naar tekst

Met elkaar lezen leerlingen van groep 5/6 een tekst over aardbevingen door gaswinning in Groningen. Er moet iets gebeuren, vinden de kinderen. Ze gaan in drie of viertallen een eerste versie van een brief aan Minister Kamp schrijven. Ze genereren samen ideeën en overleggen over de formulering en opbouw van de tekst. Door gesprekken van leerlingen tijdens het schrijven te observeren, kun je zien hoe leerlingen samen een schrijfproduct tot stand brengen.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Een beter begin met BoekStart

‘Loont’ het om kinderen in hun eerste levensjaar voor te lezen? Meer dan interacties tussen ouder en kind tijdens eten of spelen, is voorlezen een stimulans voor de taalontwikkeling. Veel ouders denken echter dat je baby’s niet kunt voorlezen “want ze begrijpen toch niet wat je zegt, ze stoppen boekjes liever in hun mond”. Uit de wetenschap komen andere geluiden.

Lees verder
De ontbrekende schakel

Dat lezen belangrijk is voor kinderen, dat is bekend. Maar wat doen leraren in groep 7 en 8 om hun leerlingen te laten lezen? Welke activiteiten en typen leesbevordering gebruiken leraren? Spelen verschillen tussen leraren een rol? En laten leraren zich leiden door hun leerlingen?

Lees verder
Werkwoordspelling: Houd het simpel!

Het correct leren spellen van werkwoorden heeft het imago van ‘moeilijk’. Het effect daarvan is dat in spellinglessen het omgaan met werkwoorden uitgebreide aandacht krijgt. Het gevolg is echter dat het juist daardoor onnodig moeilijk gemaakt wordt. Dit is helemaal niet nodig, want het correct spellen van werkwoorden is vrij simpel.

Lees verder
Hé, ik schrijf graag!

Wie schrijven louter evalueert aan de hand van toetsen of het verbeteren van schrijfproducten, krijgt slechts een beperkt zicht op de schrijfcompetenties van leerlingen. In dit artikel tonen de auteurs de kracht van een schrijfportfolio aan. Zij kaderen het portfolio binnen een visie op breed evalueren en binnen een taalbeleid op school. Of over hoe leren en evalueren hand in hand kunnen gaan.

Lees verder
Nieuwe methoden aanvankelijk lezen

Sinds het schooljaar 2014/15 zijn er twee nieuwe methoden voor aanvankelijk lezen op de markt: Veilig Leren Lezen Kim-versie en Lijn 3. In dit artikel bespreken de auteurs de vernieuwingen in de didactiek van de leerlijnen technisch lezen en spelling met de onderdelen aanleren van de letters, woordlezen en spelling. De tabel waarin de auteurs beide methoden vergelijken staat op de website: www.meertaal.vangorcum.nl.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Wiskundetaal: symbolen, begrippen en betekenissen

Taal en rekenen-wiskunde hebben veel gemeen. In beide vakken worden symbolen gecombineerd tot betekenisvolle eenheden: lettertekens tot woorden en cijfersymbolen tot getallen. Woorden vormen samen zinnen en getallen gecombineerd met bewerkingstekens vormen ‘rekenzinnen’. Maar wiskundetaal heeft ook verschillende eigenaardigheden. De auteur bespreekt er enkele en geeft aan hoe de leraar daarmee rekening kan houden.

Lees verder
Rekenen in de taalronde

De taalronde (zie kader) is ontwikkeld om de taalontwikkeling van kinderen te stimuleren. Regelmatig komen in taalrondes rekenkundige begrippen en vraagstukken voorbij. Vaak gebeurt dat spontaan, maar je kunt als leraar ook bewust geschikte onderwerpen kiezen om kinderen gemotiveerd aan het rekenen te krijgen. Aan de hand van een aantal voorbeelden, laten de auteurs zien dat werken vanuit eigen ervaringen aan rekenen hetzelfde effect heeft.

Lees verder
Rekenen met woorden

Woorden kun je bekijken alsof het getallen zijn. In dit artikel laat de auteur zien dat je ook met woorden allerlei ‘rekenbewerkingen’ kunt uitvoeren: verdubbelen, optellen en vermenigvuldigen. Daarmee laat hij zien hoe taalbeschouwingslessen nieuwsgierigheid kunnen wekken en kunnen uitdagen tot onderzoek.

Lees verder
‘‘Eén plus één is twee’’: Rekenen op taal

Het Behavioural Science Institute van de Radboud Universiteit heeft zich de afgelopen jaren bezig gehouden met de vraag in welke mate de ontwikkeling van rekenvaardigheid afhankelijk is van taalvaardigheid en wat de invloed is van ouders op de ontwikkeling van het rekenen in de onderbouw van het primair onderwijs. In dit artikel bespreken de auteurs de resultaten en de praktische handvaten die het voor de onderwijs en thuispraktijk oplevert.

Lees verder
Drijven en zinken

In het lectoraat ‘Wetenschap en Techniek in het Onderwijs’ van Saxion worden taalgerichte lessen voor wetenschap en techniek ontworpen en beproefd. In dit artikel laten de auteurs aan de hand van een uitgewerkte lessenserie over drijven en zinken zien hoe leraren zelf lessen kunnen ontwerpen waarin zowel aandacht is voor de conceptuele ontwikkeling als de ontwikkeling van vaktaal.

Lees verder
Taaltalent

Het taal- en rekentalent van Ionica Smeets.

Lees verder
Verhalend Ontwerpen in groep 6/7/8

Bij Verhalend Ontwerpen zijn leerlingen op een natuurlijke manier voortdurend bezig met taal-, lees- en rekenonderwijs, terwijl het hoofdthema wereldoriënterend kan zijn. Bij een Verhalend Ontwerp lijken de leerlingen alles zelf te doen, is er een betekenisvolle werkelijkheid, helpt de leraar de leerlingen leren en is er een zinvolle samenhang tussen vakken. Met een kleine inleiding zitten de leerlingen al snel in het verhaal.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Betogende teksten schrijven

In dit artikel geven de auteurs een voorbeeld van een les betogend schrijven. Leerlingen worden daarbij verleid niet alleen hun eigen standpunt te beargumenteren, maar ook na te denken over mogelijke tegenargumenten. Daarmee oefenen ze democratische vaardigheden als denken, respecteren en zich verplaatsen in een ander.

Lees verder
IPC en taal

Als een school het eigen onderwijs typeert als great learning, great teaching, great fun dan is de kans groot dat zij daar werken met het International Primary Curriculum (IPC), een integraal, thematisch en creatief curriculum. In Nederland zijn dat inmiddels zo’n 140 basisscholen. In dit artikel gaan we op een van die scholen na, hoe zij hun taalonderwijs verbinden met zo’n thematische aanpak.

Lees verder
De jonge journalist

Om een verhaal op een goede manier te schrijven, of een goed verslag te maken, moeten kinderen zich specifieke kennis en vaardigheden eigen maken. Het gebruik van apps bij het maken van verhalen maakt het voor kinderen vaak nog aantrekkelijker. De auteurs gaan in op de vele mogelijkheden die de diverse apps bieden en de werkwijze die zij daarbij hanteren.

Lees verder
Taalonderwijs in beeld

De kinderen van groep 7 van basisschool De Gerardus Majella in Broekland werken aan de woordenschatontwikkeling met de taalmethode Taal op Maat.

Lees verder
Spel in de 21e eeuw

Spelend onderzoekend leren zorgt ervoor dat kennis en vaardigheden die in onze eeuw van belang zijn, voor jonge kinderen betekenis krijgen. In dit artikel wordt helder hoe onderbouwleraren spelverhalen kunnen opbouwen waarbinnen ruim aandacht is voor het ontwikkelen van deze actuele 21e-eeuwse vaardigheden.

Lees verder
Kern en keuze: het taalonderwijs in 2032

Staatssecretaris Sander Dekker lanceerde in februari 2015 het Platform Onderwijs2032. Deze lancering vormde de start van de dialoogfase waarin het Platform een open maatschappelijke dialoog aanging met het veld met o.a. vele brainstormsessies tot gevolg. In dit artikel bespreken de auteurs de opbrengst van de discussieavond in de dialoogfase (brainstorm), het voorlopige voorstel van het Platform Onderwijs2032 en de reacties van de netwerken op dit voorstel in consultatiefase.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nieuwsgierigheid belonen?

Elke leraar kent het: Je wil graag een talige activiteit organiseren voor een kleiner groepje leerlingen, je bent echter nog maar pas begonnen, en daar komen de eerste kleuters al over het muurtje piepen. “Wat zijn jullie aan het doen? Ik wil meedoen!” Vaak verzoeken we de kleuters dan meteen om zich terug aan hun taak te wijden. Maar wat als we nieuwsgierige kinderen nu eens voortaan zouden belonen?

Lees verder
Conceptueel leren op de PABO

Om studenten te motiveren onderbouwd professioneel te handelen, zijn bij Fontys ’s-Hertogenbosch 10 fi lmpjes over taal gemaakt. Daarin geven taaldocenten hun visie op wat goede, taalgerichte leraren doen en dagen daarmee kijkers uit tot een gesprek. In dit artikel vertellen de auteurs hoe deze filmpjes tot stand zijn gekomen en hoe ze in de (onderwijs)praktijk gebruikt kunnen worden.

Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Zaaiend woorden leren met groep 1/2.

Lees verder
Rekenen en taal: samen sterker

Binnen het taal- en rekenonderwijs wordt al enige tijd gezocht naar mogelijkheden om die samenhang te vergroten. Onlangs werd hier opnieuw aandacht voor gevraagd: de redacties van MeerTaal en Volgens Bartjens brachten elk een nummer over dit thema uit en organiseerden samen de conferentie Rekenen op Taal. De auteur las beide nummers, bezocht de conferentie en blikt in dit artikel terug en vooruit.

Lees verder
Leesgesprekken in de praktijk

Door de focus in het onderwijsbeleid op opbrengstgericht werken is ook in het leesonderwijs een sterke nadruk op toetsen komen te liggen. Maar met toetsen krijg je geen volledig beeld van de leesvaardigheid van leerlingen. Leesgesprekken zijn een noodzakelijke aanvulling op bestaande toetsen. In dit artikel vertellen de auteurs wat leesgesprekken zijn, wat ze toevoegen aan toetsen en wat ze in de praktijk opleveren.

Lees verder
Interactief Engels in de middenbouw

Hoewel het vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) steeds populairder wordt, hebben scholen nog veel vragen over een effectieve aanpak voor het vvto. Esther Dijkstra ontwikkelde een interactieve lessenreeks en onderzocht in haar masterscriptie het effect van deze lessen op de woordenschat.

Lees verder
Mijn klas een krachtige taalomgeving voor vluchtelingen?

Onderwijs aan vluchtelingkinderen kan verzorgd worden op een speciale taalschool, of in een taalklas, maar ook op reguliere scholen. Door de nieuwe toestroom van asielzoekers, zien steeds meer scholen zich gesteld voor de vraag ‘hoe pakken wij het onderwijs voor deze leerlingen aan?’ Ada van Dalen en Frederike Groothoff denken in dit artikel mee over het creëren van een krachtige taalomgeving voor vluchtelingenkinderen.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
De vonk springt over

Lenneke Streefland (22 jaar) uit Vlijmen werd dit jaar Pabo-Voorleeskampioen van Nederland. In dit artikel beschrijft de auteur hoe dit proces verliep: voor haar maar ook voor haar docenten en medestudenten van de Fontys Pabo ‘s-Hertogenbosch.

Lees verder
Meer-taal-bewustzijn

Moniek Sanders is onderwijsadviseur/taalspecialist bij het ABC in Amsterdam. In dit artikel houdt de auteur een een pleidooi voor erkenning van meertaligheid in het onderwijs.

Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Ingrid de Lange werkt op SBO de Watergeus met de oudste kleuters. Sinds twee jaar werken Ingrid en haar collega’s met de taalronde, een werkwijze waarin de eigen ervaringen van de kinderen centraal staan en de taaldomeinen op een natuurlijke manier met elkaar worden verbonden.

Lees verder
Meer halen uit gesprekken met jonge kinderen

Binnen de afdeling Theoretische- en Onderwijspedagogiek van de VU Amsterdam is de afgelopen jaren een grootschalig interventieonderzoek uitgevoerd waarin leraren werden begeleid in het verbeteren van de kwaliteit van gesprekken met jonge kinderen. In dit artikel laat Chiel van der Veen zien hoe leraren meer kunnen halen uit deze gesprekken en wat daarbij de rol van metacommunicatie is.

Lees verder
Taal en de zintuigen

We ervaren de wereld met onze zintuigen: we zien, horen, voelen, proeven en ruiken. Deze ervaringen kunnen we met elkaar delen door middel van taal. Maar hoe doen we dat eigenlijk? In dit artikel geven de auteurs suggesties om in de klas met deze taal van de zintuigen aan de slag te gaan. Het is een voorbeeld van onderzoekend leren op de grens van taalonderwijs en wereldoriëntatie.

Lees verder
Geletterdheidspraktijken

We gebruiken, ondanks de digitale revolutie, vooral papieren teksten in ons leesonderwijs. Terwijl het ons in datzelfde leesonderwijs nog steeds niet lukt om onze leerlingen gemotiveerde lezers te laten worden. In dit artikel zet de auteur uiteen waarom de tijd nu rijp is om ons leesonderwijs te herzien, zodat we leerlingen beter kunnen voorbereiden op de toekomst.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Taalonderwijs op CBS Rehoboth.

Lees verder
Toekomstproof Taalonderwijs

Bij het herformuleren van haar schoolvisie liet basisschool De Droomspiegel in Almere zich inspireren door Helen Parkhurst, de grondlegster van het daltononderwijs. In dit artikel beschrijven de auteurs hoe het schoolteam met haar gedachtegoed aan het werk ging. Een proces dat ook voor scholen, die zich baseren op andere ideeën, inspirerend kan zijn.

Lees verder
Onderwijs in mondelinge taalvaardigheid, wat is daar zo moeilijk aan?

Wie de referentieniveaus Taal bestudeert zal zien dat mondelinge taalvaardigheid een belangrijk onderdeel is van het taalonderwijs. Toch wordt er op de basisschool weinig echt expliciet onderwijs gegeven in mondelinge taalvaardigheid. In dit artikel legt de auteur uit wat onderwijs in mondelinge taalvaardigheid zo ingewikkeld maakt.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Taalonderwijs aan nieuwkomers

Veel scholen krijgen te maken met nieuwkomerskinderen. Een nieuwe handreiking voor scholen schetst een meerjarenperspectief
voor de integratie van nieuwkomerskinderen. Maaike Hajer van Hogeschool Utrecht en Saskia Versloot van Marant van het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers (LPTN) vertellen hierover.

Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Muziek en taal samen: Living Lab in groep 1 en 2.

Lees verder
Geef ze de ruimte!

Kinderen leren veel uit de gesprekken die ze voeren met jou als leraar, maar uit het onderzoek van Nynke van der Schaaf naar gesprekken op de naschoolse opvang, blijkt dat kinderen ook heel veel leren van de gesprekken die ze met elkaar voeren. In dit artikel legt de auteur uit hoe je van dit soort gesprekken leermomenten maakt, vooral door hen zelf met oplossingen te laten komen.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
‘Juf, wat betekent vee?’

In de Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters (BAK) zijn 3000 woorden opgenomen voor leerlingen in groep 1 en 2. In de Woordenlijst Amsterdamse Kinderen (WAK) zijn ruim 9000 woorden beschreven voor leerlingen van groep 3 t/m 8 (www.digiwak.nl). In dit artikel beschrijft de auteur hoe Digiwak tot stand is gekomen, welke mogelijkheden de site biedt voor leraren en hoe hiermee gewerkt kan worden in het woordenschatonderwijs.

Lees verder
De verbeelding aan de macht

Het vertellen van verhalen staat onder druk. Leraren kiezen steeds vaker voor een filmpje of wat foto’s, pakken vaker een voorleesboek of geven leerlingen vaker een tekst te lezen, dan dat ze een verhaal vertellen. In dit artikel pleiten de auteurs voor hernieuwde aandacht voor de ‘ouderwetse’ vertelling. Hoewel… ‘ouderwets’? Hoezo zou dat eigenlijk ouderwets zijn?

Lees verder
De kleuterklas als voedingsbodem voor leesontwikkeling

Sinds mei 2017 is er een nieuw Protocol Preventie van Leesproblemen voor groep 1 en 2. Hier worden onder andere risicofactoren in beschreven die al in de kleuterklas gesignaleerd kunnen worden en die latere problemen met (leren) lezen kunnen voorspellen. Dit artikel beschrijft deze risicofactoren en geeft aan welke vervolgstappen je kunt zetten als je risicofactoren bij een kleuter signaleert.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Op basisschool de Kruudwis in Venray wordt de taalmethode Taal in Beeld regelmatig flexibel en effectief ingezet. Via het leerstofoverzicht bij deze methode selecteren leraren zelf eenvoudig lesdoelen die op dat moment het beste passen bij de activiteiten in de klas. Zo kunnen ze makkelijk variëren op de in de methode aangeboden lessen.

Lees verder
Leesbegrip en leesplezier in de bovenbouw

Lezen met begrip is een van de belangrijkste vaardigheden die kinderen leren op de basisschool. Leesbegrip is onlosmakelijk verbonden met leesplezier: kinderen die lezen leuk vinden, zullen vaker boeken lezen en hun leesvaardigheid steeds verder uitbreiden. Leesbegrip en leesplezier van bovenbouwleerlingen vormden dan ook de ingrediënten van het onderzoek dat in dit artikel besproken wordt.

Lees verder
De hardnekkigheid van laaggeletterdheid

In gesprek met Hanneke Wentink, manager Nederlands & communicatie bij Radboud in’to Languages aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Lees verder
Over tweetalig onderwijs in Nederland en daarbuiten

Tweetalig primair onderwijs (tpo) met Engels als tweede onderwijstaal is nieuw in Nederland. In dit artikel gaan de auteurs in op het wetenschappelijk onderzoek naar de effecten en inrichting van tpo, kijken ze over de landsgrenzen en bespreken ze de opkomst van deze nieuwe vorm van onderwijs.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Nog meer taal!
Lees verder
Taalonderwijs aan nieuwkomers

In Vlaanderen start de meerderheid van de nieuwkomers meteen in een reguliere klas. Ze krijgen vaak wel enkele uren per week les in een apart klasje, maar het grootste deel van de tijd zitten ze samen met Nederlandstalige leeftijdsgenootjes. En dat lukt! Er is echter wel een specifieke aanpak voor nodig.

Lees verder
Grammatica is leuk (deel 3 en slot)

In de eerste aflevering hebben we aan de hand van peuterzinnen doenzinnen en zijnzinnen onderscheiden. In het tweede deel gingen we daarop verder en ontdekten dat er verschillende rollen in zo’n zin kunnen voorkomen, waaronder die van de hoofdrolspeler, het onderwerp. In dit laatste deel van de serie over grammaticaonderwijs maken we zinnen nog verder af. We gaan nu na onder welke omstandigheden gebeurt wat de zin beschrijft.

Lees verder
Taalonderwijs in beeld

Taal verrijken met de vele talen in de groep.

Lees verder
Inspiratie uit onderwijsboeken

Tijdens studiedagen of in een vaktijdschrift als MeerTaal, kom je regelmatig titels van boeken tegen waarvan je denkt ‘die zou ik eens moeten gaan lezen’. In de praktijk van alledag komt van het lezen van die mooie titels echter weinig terecht. In dit artikel vertelt Patty Roos, leraar op een basisschool in Amsterdam, over hoe boeiend het is in zo’n boekenclub te zitten en beschrijft ze een aantal onderwijsboeken die de club gelezen heeft en de invloed daarvan op haar onderwijs.

Lees verder
Taal in het nieuwe waarderingskader van de inspectie

Het toezicht van de onderwijsinspectie is veranderd. De onderwijsinspectie heeft niet alleen haar werkwijze gewijzigd, maar ook het waarderingskader waarmee ze de kwaliteit van scholen en de kwaliteitszorg van besturen in kaart brengen. In dit artikel lichten inspecteurs Herman Franssen en Thea Manders enkele onderdelen van dit nieuwe waarderingskader toe, toegespitst op het taalonderwijs.

Lees verder
Taalonderwijs waar je blij van wordt

MeerTaal bestaat vijf jaar! Hoe kun je zo’n feestje beter vieren dan door met elkaar stil te staan bij voorbeelden van taalonderwijs waar je blij van wordt. Daarom hebben de redactieleden voor dit nummer voorbeelden verzameld van taalonderwijs waar ze blij van worden.

Lees verder
Inhoud

Bekijk hier de inhoudsopgave van deze editie.

Lees verder
Lezen wordt leuker als je zelf schrijft

Het gedurende een maand of een half jaar wekelijks een kinderboekenschrijver op school inzetten, blijkt stimulerend voor de motivatie om zowel te gaan lezen als zelf te schrijven. Dit artikel beschrijft hoe de Stichting De Schoolschrijver op scholen hiermee aan de slag is.

Lees verder
Nog meer taal!

Aankondiging van de jaarkalender creatief schrijven voor leerjaren 5-8 en de ervaring van een leerling uit groep 2 in beeld en tekst.

Lees verder
Toekomstbestendig Nederlands taalonderwijs in het buitenland

Omdat 14000 kinderen buiten Nederland en Vlaanderen wekelijks onderwijs in de Nederlandse taal en cultuur volgen heeft de onderwijsorganisatie LanguageOne een eigen curriculum ontwikkeld. De context waarbinnen deze kinderen leven en leren sluit niet aan op bestaande Nederlandse taalmethoden. De nieuwe aanpak mikt op een meer universele aanpak, maar tegelijk ook op maatwerk.

Lees verder
Op weg naar nieuwe kerndoelen voor het taalonderwijs

Curriculum.nu heeft als opdracht uit te zoeken wat leerlingen in po en vo in de nabije toekomst moeten kennen en kunnen. Hoe gaat dat in zijn werk en hoe hebben leraren uit het ontwikkelteam voor het leergebied Nederlands dat proces ervaren tot dan toe? Welke wensen hebben zij zelf voor de ontwikkeling van het vak?

Lees verder
inhoud

inhoudsopgave

Lees verder