Weten


Jaargang 10 nummer 14 2019
De inzet van jeugdliteratuur op de pabo: effectief?

In dit artikel presenteren we een samenvatting van een studie naar het lezen van jeugdliteratuur in het curriculum van de pabo (Reiling, 2017). De studie is onderdeel van een groter onderzoeksproject binnen het Lectoraat Narratieve Professionele Identiteit van Katholieke Pabo Zwolle (KPZ). De ambitie van dit project is bij te dragen aan het creëren van een sterke leescultuur voor zowel de pabo als het basisonderwijs in geïntegreerde curricula met daarin veel ruimte voor kritische geletterdheid en dialoog. De missie hierbij is om bij te dragen aan de ontwikkeling van leraren die zelf graag lezen en de brede ontwikkeling van kinderen voeden met jeugdliteratuur.

Lees verder

Jaargang 10 nummer 14 2019
Lezen met plezier; een onderzoek naar factoren die het (voor)leesplezier bij kinderen van nul tot twaalf jaar stimuleren

Uit onderzoek blijkt dat kinderen die plezier hebben in lezen, vaker lezen en daardoor steeds leesvaardiger worden (Stichting Lezen, 2013a). Daarnaast blijkt dat lezen een bewezen positief effect heeft op de taalvaardigheid en de sociaal-emotionele ontwikkeling (Krashen, 2004; Meelis-Voorma, Moolenaar & Overmeijer, 2012; Stalpers, 2007). Maar helaas vindt een aantal kinderen lezen niet leuk. Deze kinderen vermijden het lezen, waardoor het niveau van de leesvaardigheid achterblijft ten opzichte van de ontwikkeling die van hen verwacht wordt. Een herkenbaar probleem uit de praktijk. Dit artikel beschrijft de resultaten van een bachelor-onderzoek naar de mate waarin de succesfactoren voor leesbevordering (Stichting Lezen, 2012b) zichtbaar zijn op een basisschool en een
kinderdagverblijf.

Lees verder

Jaargang 10 nummer 14 2019
Taalontwikkelingsstoornis en meertaligheid

Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben veel moeite met het leren van taal, zonder dat hier een duidelijke verklaring voor is. Gepaste begeleiding en hulp is essentieel voor deze kinderen, maar TOS is, zeker bij meertalige kinderen, niet altijd gemakkelijk te herkennen. Sommige meertalige kinderen hebben namelijk een taalachterstand door onvoldoende blootstelling aan een taal, en deze achterstand kan op TOS lijken. Dit artikel bespreekt de gevolgen van TOS en meertaligheid voor de taalontwikkeling van een kind en gaat in op implicaties voor het onderwijs.

Lees verder

Jaargang 10 nummer 14 2019
De paradox van het schrijfonderwijs: we weten hoe het moet, maar wie doet het?

In september verscheen in de Vlaamse krant De Morgen een artikel waarin werd beweerd dat studenten die instromen aan de universiteit “niet meer kunnen schrijven”. Het artikel kreeg heel wat weerklank in de media en zorgde voor een oprisping van verwijten aan het adres van het funderend onderwijs, met als rode draad: er moet meer aandacht gaan naar de ontwikkeling van schrijfvaardigheid in het primair en voortgezet onderwijs. In deze bijdrage verken ik het probleem en zoek naar oplossingen. Dat levert een schijnbare paradox op: op basis van wetenschappelijk onderzoek lijken we over heel wat bruikbare recepten te beschikken voor effectief schrijfonderwijs, maar veel animo om te koken lijkt er niet te zijn.

Lees verder

Jaargang 10 nummer 14 2019
Kenmerken van effectief schrijfonderwijs

Ter ondersteuning van het ontwikkelteam Nederlands van Curriculum.nu verzorgde SLO een aantal overzichtspublicaties voor verschillende domeinen van het taalonderwijs Nederlands. Voor elk van die domeinen wordt een stand van zaken gepresenteerd en worden aanbevelingen gedaan voor het curriculum van de toekomst (zie ook de Blikvangers in dit nummer). In dit korte artikel bieden we een aantal highlights uit de overzichtspublicatie voor het schrijfonderwijs (Hoogeveen, 2018).

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Nederlands als tweede taal: een onderzoek naar de relatie tussen interactiestijlen en taalverwerving bij kleuters

Het onderwijs in België en Nederland kampt met een kloof tussen kinderen uit de lagere sociale klasse en kinderen uit de middenklasse en hoger. Kinderen met een etnische minderheidsachtergrond, zoals kinderen die thuis Turks spreken, behoren vaker tot de lagere klasse en maken systematisch minder kans op schoolsucces. In dit artikel gaat Carolien Frijns na op welke wijze een krachtige taalleeromgeving kan bijdragen aan het dichten van de kloof. Ze bespreekt de resultaten van recent onderzoek naar de relatie tussen interactiestijlen van leerkrachten en taalverwerving bij kleuters met een etnische minderheidsachtergrond.

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Het begrijpend leesonderwijs en de leesprestaties van Nederlandse en Vlaamse leerlingen met elkaar vergeleken, PIRLS-2016

In december 2017 is in zowel Nederland als Vlaanderen een rapport verschenen waarin de internationale resultaten van de Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) worden beschreven. Op basis van deze twee rapporten worden in dit artikel de begrijpend leesprestaties en het leesonderwijs in beide landen met elkaar vergeleken. Aan het eind van het artikel worden er vanuit onderzoeksliteratuur enkele aanbevelingen geformuleerd.

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Het aanleren van leesstrategieën in het vmbo om begrijpend lezen te bevorderen. Het belang van een goede implementatie

Veel leerlingen op het vmbo ervaren moeilijkheden met begrijpend lezen. In haar promotieonderzoek heeft Mariska Okkinga onderzocht of het aanleren van leesstrategieën bij deze groep leerlingen effectief is voor het bevorderen van begrijpend lezen. De resultaten van het onderzoek laten zien dat het aanleren van leesstrategieën alleen onder bepaalde condities grotere effecten heeft op begrijpend lezen.

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Taalverschillen in de klas. Hoe besteed je als leraar aandacht aan de moedertaal van leerlingen?

Leraren komen meer en meer in aanraking met leerlingen die het Nederlands niet als moedertaal hebben. Onderzoek laat zien dat de moedertaal een bron van kennis kan vormen die het kind helpt bij het begrijpen van nieuwe informatie en bij het leren van de nieuwe taal. De moedertaal benutten in het onderwijs is echter lastig voor leraren, omdat zij vaak weinig kennis hebben van de talen van hun leerlingen. Taalkundigen en taalonderwijs experts hebben een app ontwikkeld die leraren daarbij helpt.

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Werken aan taaldenkgesprekken in W&T. Een didactisch model voor pabo-studenten en leerkrachten

Hoe krijg je het beste wapperslijm? Dat is een mooi onderwerp voor een taaldenkgesprek, waarin leerlingen tegelijkertijd hun taalvaardigheid en hun kennis en vaardigheden in Wetenschap & Technologie (W&T) ontwikkelen. In dit artikel presenteren we een didactisch model dat pabo-studenten en leerkrachten steun biedt bij de uitvoering van zulke gesprekken. We bespreken wat taaldenkgesprekken zijn en waarom ze onmisbaar zijn bij W&T en andere vakken. Ten slotte belichten we kort hoe een training en train-de-traineropleiding het didactisch model versterken.

Lees verder

Jaargang 9 nummer 13 2018
Klank-tekenkoppelingen verkennen

Het belang van leren lezen onderstrepen, is als het intrappen van een open deur. Juist daarom is een goede voorbereiding in de kleuterperiode van belang. Onderzoek toont aan dat een expliciet aanbod rond klanken en letters hierbij niet mag ontbreken. Vanuit een kindgerichte visie hoor je daar echter soms kritische vragen over. Past het stimuleren van koppelingen tussen klanken en letters, ofwel klank-tekenkoppelingen, wel bij kleuters?

Lees verder